Aardappelen staan al eeuwen op het menu en zijn nog steeds een van de meest gegeten producten in Nederland. Toch weten veel mensen verrassend weinig over dit knolgewas. Hoe kies je de juiste soort? Hoeveel heb je nodig per persoon? En wat is nu eigenlijk het verschil tussen alle soorten die je in de winkel ziet liggen? Dit artikel geeft antwoord op die vragen, van schil tot pan.
De verschillende soorten en waar je ze voor gebruikt
Niet elke aardappel is hetzelfde. Er zijn vastkokende, kruimige en halfvastkokende soorten, en die gedragen zich heel anders in de keuken. Een vastkokende knol blijft stevig na het koken en is perfect voor een salade of als gekookt bijgerecht. Een kruimige variant valt makkelijk uiteen en leent zich goed voor stamppot of puree. De halfvastkokende soort zit daar precies tussenin en is handig als je niet zeker weet wat je gaat maken. Op de verpakking staat meestal aangegeven welke soort het is, maar je kunt het ook herkennen aan de kleur van het vruchtvlees en de schil. Bekende rassen zijn de Nicola, de Eigenheimer en de Bintje, die elk hun eigen smaak en textuur hebben.
Hoeveel gram heb je nodig per persoon
Een veelgestelde vraag in de keuken is hoeveel je moet koken voor een maaltijd. Als bijgerecht reken je voor een gemiddelde volwassene op ongeveer 200 tot 250 gram rauw gewicht. Mannen en mensen die veel bewegen hebben vaak genoeg aan 300 gram. Voor kinderen is 150 gram meestal een goede hoeveelheid. Maak je een stamppot of een gerecht waarbij de aardappel de hoofdrol speelt, dan kun je gerust meer rekenen. Een handige wetenschap: het gewicht van een ongeschilde knol blijft vrijwel gelijk na het koken. Je verliest dus geen gewicht door ze te koken met de schil. Schil je ze wel, dan gaat er een beetje af door het schillen zelf, maar dat is beperkt.
Bewaren en vers houden
Veel mensen bewaren hun voorraad niet goed en dat is zonde. Knollen bewaar je het beste op een koele, donkere en droge plek, zoals een kelder of een kast weg van het raam. Bij te veel licht worden ze groen, en dat groene gedeelte bevat een stof die niet goed voor je is. Die plekken snij je er dan ruim af voor gebruik. Bewaar ze ook niet in de buurt van uien, want die stoffen die uien afgeven versnellen het rijpingsproces van knollen. In de koelkast worden ze te koud, waardoor het zetmeel omzet in suiker. Dat geeft een vreemde zoete smaak die de meeste mensen niet prettig vinden. Een papieren zak of een donkere jutezak is de beste manier om ze te bewaren.
Bereidingswijzen en voedingswaarde
Er zijn tientallen manieren om aardappelen te bereiden. Koken, bakken, stomen, roosteren in de oven of grillen: elk geeft een ander resultaat. Gekookt met de schil behoudt het knolgewas de meeste voedingsstoffen, waaronder vitamine C, kalium en vezels. Frituren voegt veel vet toe, waardoor de voedingswaarde verschuift. Een middelgrote gekookte knol zonder boter of saus bevat ongeveer 75 tot 90 calorieën en is van nature glutenvrij. Het is daarmee een toegankelijke koolhydraatbron voor mensen met een tarwe-intolerantie. In combinatie met groenten en een eiwitbron, zoals vis of peulvruchten, vormt het een voedzame en betaalbare maaltijd. Ondanks zijn simpele imago is dit gewas voedzamer dan veel mensen denken.
Veelgestelde vragen
Hoeveel aardappelen moet je koken voor vier personen?
Voor vier volwassenen reken je in totaal op ongeveer 800 gram tot 1 kilogram rauwe knollen als bijgerecht. Is het gerecht een stamppot of een andere maaltijd waarbij ze de hoofdrol spelen, dan kun je beter 1,2 kilogram aanhouden.
Kun je aardappelen met groene plekken nog eten?
Groene plekken op knollen bevatten solanine, een stof die in grote hoeveelheden schadelijk is. Kleine groene plekken snij je er ruim omheen weg, maar is een groot deel groen, dan kun je ze beter weggooien.
Wat is het verschil tussen stomen en koken?
Bij stomen komen de knollen niet in contact met water, waardoor er minder voedingsstoffen verloren gaan. Koken in water is sneller, maar een deel van de vitamines lost op in het kookvocht. Gebruik je het kookvocht daarna voor een saus of soep, dan houd je toch veel voedingswaarde over.
Waarom worden aardappelen zacht als je ze te lang bewaart?
Na een tijdje verliezen knollen vocht. Hierdoor worden ze slap en rimpelig. Ze zijn dan nog wel eetbaar, maar de smaak en textuur zijn minder goed. Bewaar ze daarom niet langer dan enkele weken en gebruik oudere exemplaren het eerst.
