Schaatsen zit diep in de Nederlandse cultuur. Al eeuwenlang trekken mensen schaatsen aan zodra het vriest, en ook binnen op kunstijs is de sport enorm populair. Van jonge kinderen die voor het eerst waggelend het ijs opgaan tot topsporters die met hoge snelheid over de baan vliegen: glijden over ijs spreekt mensen van alle leeftijden aan. Nederland is wereldwijd een van de sterkste schaatslanden, met talloze kampioenen en een rijke historie op het ijs.
Een sport met een lange geschiedenis
Al in de middeleeuwen gebruikten mensen in de Lage Landen botten van dieren als schaatsen om over bevroren sloten en rivieren te reizen. Dat was niet zomaar een hobby, het was een handige manier om van A naar B te komen in de winter. Later werden houten en ijzeren schaatsen gemaakt, en zo groeide de sport langzaam uit tot een echte volksactiviteit. De Elfstedentocht, die door elf steden in Friesland gaat over natuurijs, is een van de bekendste evenementen ter wereld. De laatste keer dat deze tocht werd gereden was in 1997. Sindsdien is het nooit meer koud genoeg geweest, maar de hoop blijft elk jaar weer leven bij duizenden Nederlanders.
Kunstijs maakt het hele jaar mogelijk
Natuurijs is mooi, maar onbetrouwbaar. Daarom zijn er in Nederland tientallen ijsbanen waar mensen het hele jaar op kunstijs kunnen rijden. Deze overdekte hallen maken het mogelijk om te trainen en te genieten van de sport, ook als de zomer op zijn heetst is. Wedstrijdbanen zoals Thialf in Heerenveen zijn internationaal bekend en worden gebruikt voor grote toernooien, waaronder WK’s en EK’s. Maar ook kleinere lokale ijsbanen zijn populair. Gezinnen gaan er naartoe voor een uitje, scholen organiseren er excursies en hobbyschaatsers trainen er gewoon voor hun plezier. De drempel is laag: wie nog nooit op het ijs heeft gestaan, kan bij de meeste banen schoenen huren en een beginnersles volgen.
Verschillende vormen van schaatsen
Lang niet iedereen schaatst op dezelfde manier. Langebaanschaatsen is de klassieke vorm waarbij je zo snel mogelijk ronden rijdt op een 400 meter lange baan. Dit is de discipline waar Nederland internationaal het sterkst in staat, met grote namen als Irene Schouten en Kjeld Nuis. Shorttrack is een andere tak van de sport, waarbij meerdere rijders tegelijk op een kleine baan rijden en elbow room soms ver te zoeken is. Dit levert spectaculaire en spannende races op. Naast deze twee vormen is er ook kunstrijden, waarbij draaiingen, sprongen en choreografie centraal staan. En dan is er nog ijshockey, een sport waarbij twee teams met sticks een puck in het doel van de tegenstander proberen te schieten. Al deze varianten maken de ijssport breed en toegankelijk voor uiteenlopende smaken.
Schaatsen als sociale activiteit
Wat de sport zo bijzonder maakt, is niet alleen de prestatie maar ook de sfeer. Zodra er in Nederland een strenge vorstperiode aankomt, verandert het nieuws. Mensen beginnen temperatuurmetingen te volgen, gemeenten testen openbare ijsbanen en sociale media stromen vol met filmpjes van mensen die over bevroren plassen gaan. Het gevoel van samen op het ijs staan, dampende warme chocolademelk erbij, is voor veel Nederlanders onlosmakelijk verbonden met de winter. Topsporter Wim Stroetinga, die getrouwd is met Roxane Knetemann, liet zien dat de sport ook buiten de baan om mensen verbindt. Het rijden op ijs brengt mensen samen, of je nu meedoet aan een wedstrijd of gewoon rustig rondjes draait met vrienden.
Veelgestelde vragen
Wat is de Elfstedentocht precies?
De Elfstedentocht is een schaatswedstrijd en tocht over natuurijs door elf Friese steden. De totale afstand is ongeveer 200 kilometer. De tocht wordt alleen georganiseerd als het ijs dik genoeg is, minimaal 15 centimeter. Dat is de laatste keer gelukt in 1997.
Hoe dik moet het ijs zijn om veilig op te schaatsen?
Om veilig op natuurijs te rijden, moet het ijs minimaal 7 tot 8 centimeter dik zijn voor één persoon. Voor groepen of schaatswedstrijden is een dikte van 12 tot 15 centimeter aanbevolen. Dunner ijs is gevaarlijk en kan breken.
Wat is het verschil tussen langebaanschaatsen en shorttrack?
Bij langebaanschaatsen rijden twee schaatsers tegelijk op een grote baan van 400 meter en worden de tijden gemeten. Bij shorttrack rijden meerdere schaatsers samen op een kleine baan van 111 meter en wordt er direct geracet: wie als eerste finisht, wint.
Kun je het hele jaar schaatsen in Nederland?
Ja, dat kan. In overdekte ijshallen met kunstijs is het mogelijk om het hele jaar te schaatsen. Nederland heeft tientallen van deze hallen verspreid over het land, van grote wedstrijdbanen tot kleinere recreatiehallen.
