Schaatsen is in Nederland bijna een tweede natuur. Zodra de temperaturen dalen en het ijs dik genoeg is, trekt het hele land de ijzers onder de schaatsen. Maar ook als er geen natuurijs ligt, vinden mensen hun weg naar de ijsbaan. Van de allerkleinsten die voorzichtig hun eerste passen zetten tot ervaren langebaanrijders die rondjes trekken op hoog tempo: het rijden op het ijs verbindt generaties en trekt elk jaar opnieuw miljoenen mensen.
Een lange geschiedenis op het ijs
Al eeuwen geleden gebruikten Nederlanders ijs om zich snel te verplaatsen over bevroren sloten en rivieren. Botten van dieren dienden vroeger als schaats, later kwamen er houten constructies en uiteindelijk stalen ijzers. In de zeventiende eeuw was rijden op het ijs al een populaire bezigheid, zoals ook te zien is op schilderijen van Nederlandse meesters uit die tijd. Nederland heeft die traditie nooit losgelaten. De Elfstedentocht, een tocht van bijna tweehonderd kilometer langs elf Friese steden, is daarvan het bekendste bewijs. De laatste keer dat deze tocht gereden werd was in 1997, maar de hoop op een nieuwe editie leeft nog steeds bij veel liefhebbers.
Van natuurijs tot moderne ijshallen
Vroeger was je afhankelijk van de winter voor een goed stuk ijs. Tegenwoordig zijn er door heel Nederland overdekte ijsbanen waar je het hele jaar door terechtkan. In steden als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht liggen professionele accommodaties waar zowel beginners als gevorderden hun slag kunnen slaan. Kunstijsbanen maken het mogelijk om onafhankelijk van het weer te trainen en te genieten van het glijden over het ijs. Voor kinderen zijn er schaatslessen en gezellige schaatsscholen, en voor volwassenen zijn er clubcompetities en recreatieve avonden. De drempel om te beginnen is laag, want schaatsen huren is bij vrijwel elke ijshal mogelijk.
Topschaatsers die Nederland trots maken
Nederland geldt wereldwijd als een van de sterkste schaatslanden. Op de Olympische Spelen en wereldkampioenschappen pakt de Nederlandse ploeg regelmatig medailles. Een naam die daarin niet mag ontbreken is Irene Schouten. Ze groeide op in Zwaagdijk-Oost en werd een van de beste allroundschaatssters ter wereld. Met bijnaam „Sprankeltje“ veroverde ze harten en prijzen. Op de Olympische Spelen van 2022 in Peking won ze maar liefst drie gouden medailles, op de 3000 meter, de 5000 meter en het massastart. Na haar topsportcarrière gaf ze aan dat haar liefde voor het ijs niet zomaar verdwijnt. Zelfs hoogzwanger bleef ze actief op de ijsbaan, iets wat veel bewondering opriep. Naast Schouten hebben schaatsers als Sven Kramer, Ireen Wüst en Kjeld Nuis Nederland op de kaart gezet als een echte grootmacht in deze sport.
Zelf beginnen met schaatsen
Ben je nog nooit op het ijs geweest of wil je het opnieuw proberen? Dan is het verstandig om te beginnen met goede schaatsen die goed om de enkel sluiten. Veel beginners maken de fout te kiezen voor zachte, slappe schoenen, waardoor de enkels te weinig steun krijgen. Een ijsschool of beginnerscursus bij een lokale ijshal is een fijne manier om de basisvaardigheden te leren, zoals remmen, bochten rijden en veilig vallen. Ga je liever zelfstandig, start dan rustig aan de rand van de baan en gebruik eventueel een rijhulp. Kleding mag niet te dik zijn, want je warmt snel op tijdens het rijden. Wel is het slim om handschoenen te dragen, zodat je handen beschermd zijn als je onverhoopt op het ijs terechtkomt.
Veelgestelde vragen
Hoe dik moet ijs zijn voordat het veilig is om op te schaatsen?
Voor veilig rijden op natuurijs geldt dat het ijs minimaal vijftien centimeter dik moet zijn voor individuele schaatsers. Bij minder dan tien centimeter is het gevaarlijk. Controleer altijd berichten van lokale autoriteiten of schaatsverenigingen voordat je het ijs opgaat.
Wat is het verschil tussen langebaanschaatsen en shorttrack?
Bij langebaanschaatsen rijden deelnemers op een ovale baan van 400 meter, vaak individueel of in koppels tegen de klok. Bij shorttrack rijden meerdere schaatsers tegelijk op een kleinere baan van 111 meter binnenshuis, waarbij tactiek en sprintsnelheid een grote rol spelen.
Welke schaatsen zijn geschikt voor beginners?
Voor beginners zijn noorsche of allround schaatsen het meest geschikt. Deze bieden goede enkelbescherming en zijn stabiel op het ijs. Noren, de lange smalle schaatsen van langebaanrijders, zijn minder geschikt als je nog aan het leren bent, omdat ze meer balans en techniek vragen.
Kun je het hele jaar door schaatsen in Nederland?
Ja, in Nederland zijn er tientallen overdekte kunstijsbanen waar je ook in de zomer kunt schaatsen. Veel ijshallen zijn het hele jaar geopend voor recreatief rijden, trainingen en lessen. Alleen op natuurijs ben je afhankelijk van vorst.
